استاد فريدون جنيدي موسس بنياد نيشابور سال هاي درازي از عمر خود را در راه فرهنگ ايران زمين سپري کرده است. او کتاب هاي فراواني در شناخت زبان و تاريخ باستاني ايران نگاشته که آخرين اثر او و ثمره کوشش 30 ساله ايشان، ويرايش جديد شاهنامه است که در شش جلد در دست انتشار است. استاد در اين کتاب کوشيده است ابيات افزوده شاهنامه را شناسايي کند. همچنين از معاني واژه هاي کهن رمزهاي تاريخي را بازشناسد. در گفتار زير استاد با تکيه بر متون کهن، بخش هايي از تاريخ ايران، مي شود گفت انسان را با نگاهي ديگر بررسي مي کند.

---

بيشتر مردم تاريخ را عبارت مي دانند از زندگينامه پادشاهان، نبردها و کشتارها و... اما اينها هنوز بخشي از تاريخ است نه همه آن. شايد بتوان گفت هنوز از ديدگاه درست به تاريخ نگريسته نشده است. امروز ما مي خواهيم از ديدگاه ديگري به تاريخ نگاه کنيم و مي کوشيم از منابع کهن ايراني رمزهاي تاريخ را بگشاييم و چند رويداد مهم تاريخ را از آغاز زندگي بشر و شروع تاريخ مرور کنيم.

غارنشيني و پيدايش سخن

پس از سرماي يک هزارساله پيشين که زمين شناسان آن را «ريس» نام نهاده اند، در اين يک هزار سال چهار سرماي ديگر پديد آمده است که نام هريک از آنها را «وورم» نهاده اند.

«وورم نخستين» که نزديک به 85هزار سال پيش رخ نموده، در زمان کيومرث روي داد و پيدايش کلام و سخن هم به نظر من در اين زمان روي داده است. کيومرث در اوستا به گونه «گي مرث» آمده است «گي» يعني جان و «مرث» يعني ميرا «گي مرث» يعني جان ميرا. کيومرث پسري به نام «سيامک» دارد. سيامک هم در اوستا «سياومک» آمده است و به معني «غار سياه» است. «مغ» يا «مک» يعني غار و«سياه مک» يعني «غار سياه». مي بينيم که در اينجا به غارنشيني اشاره شده است و رمز کلمه سيامک دوران ابتدايي و غارنشيني بشر را مي نماياند. اين سيامک يک برادر همزاد دارد به نام «فرواک». «فر» پيشوندي است که رفتن به پيش را نشان مي دهد و«واک» يعني «آواز» و در زبان هاي اوستايي و سانسکريت به گونه «وچ» بوده است. از اين وچ در زبان پهلوي «واژ» يعني گفتار و«واچ» و «ايواچ» ساخته شده که در زبان فارسي به «آواز» تبديل مي شود و آواز در زبان انگليسي خود را به گونهVOICE مي نماياند. پس خود کلمه «فرواک» يعني پيش به سوي گفتار. بي گمان تقليد صداي آبشار، باد، جانوران، طبيعت و مانند اينها نخستين آوازهاي انسان ها بوده است. ما از اين دو نشانه درمي يابيم که ابتداي گفتار زماني بوده که مردمان براي گريز از سرما در غار سياه زندگي مي کرده اند. به هر روي وجود سرماي سخت و پناه بردن انسان ها از دشت ها به غارها و نزديک شدن مردمان به همديگر شايد نخستين انگيزه ها براي شروع سخنگويي بشر بوده است. از اين دوران سخنگويي بشر در هيچ کتابي جز کتاب هاي باستاني ايران ياد نشده است. باز آنکه برجسته ترين رويداد زندگي مردمان همين سخن گفتن است.

ساخت سفال

باستان شناسان جهان مي گويند ساخت سفال بزرگ ترين پديده فرهنگي زندگي انسان است. سفال امکان بهتر شدن زندگي را براي انسان ها فراهم مي آورده است و در جاهايي که سنگ و کوه وجود نداشت، از سفال براي ساخت خانه و تهيه ظروف استفاده مي کردند. آوندها (ظروف) سفالي زيباتر، سبک تر و ساخت آن به مراتب آسان تر از ظروف سنگي بوده و زندگي را راحت تر مي کرده است. چنانچه گفته شد باستان شناسان پديد آمدن سفال را تحول بزرگي در زندگي انسان ها مي دانند. اما تاريخدانان به اين پديده شگفت توجهي نمي کنند ولي در کتب باستاني ما به اين موضوع مهم اشاره شده است. حتي در منابع کهن ما از پديد آمدن «اندازه» سخن مي رود و سهل است که جهان بي اندازه نيست و نسبت هاي منظم در همه جا به چشم مي خورد. هرچند تاريخدانان به اين موضوع توجه نکرده اند اما در شاهنامه از پديد آمدن اندازه در جهان نيز سخن رفته است. اما سفال و اندازه از کي پديد آمد و بشر چه زماني به اينها دست يافت؟ اولين سفال دست ساز که آفتاب پز بوده، از گنج دره هرسين کرمانشان1 به دست آمده است. اين خشت هاي آفتاب پز که همسان و هم اندازه هم نبودند، قدمتي حدود 10 هزارو 400 سال دارند.

کاشف اين مجموعه شخصي کانادايي به نام «پروفسور فيليپ اسميت» بوده که برخلاف اروپاييان حقايق را گفته است چرا که اروپاييان عقيده دارند اولين سفال ها شش هزار سال پيش در ميانرودان و دره نيل پديد آمده است و کشف خشت هاي کهن 10هزارو400ساله را در ايران نمي پذيرفتند و هياهويي به راه انداختند و هريک به گونه يي دشمني با زادبوم ايران و فرهنگ ايراني را بانگ برداشتند. حتي اعلام کردند اين سفال ها از سوراخ موشي از لايه هاي جديد تر به لايه هاي 10 هزار ساله نفوذ کرده است. و اين قياس خنده آور مورد قبول نيز واقع شد. تقريباً 20 سال بعد استاد و کاوشگر ايراني دکتر مجيد زاده در تپه ازبکي بوئين زهرا سفال هايي يافت که 9 هزار و 500 سال پيش ساخته شده بودند. اين سفال ها به اندازه نزديک تر بود و ساخت زيباتري داشت که خود تاکيدي بر قدمت سفال هاي 10 هزار و 400 ساله گنج دره هرسين نيز به شمار مي رود. در کاوش هاي دکتر نگهبان در تپه زاغه قزوين و کاوش هاي ديگري در شاهرود سفال هايي با قدمت هشت هزار سال به دست آمده که باز دو هزار سال قديمي تر از سفال هاي ميانرودان و دره نيل در مصر را نشان مي دهند. در شاهرود حتي ماکت کوچک خانه يي به دست آمد که احتمالاً پدري براي بازي فرزندش ساخته است. در اين ماکت کاملاً اندازه ها و نسبت ها و زواياي هندسي در نظر گرفته شده است، مانند تعداد رديف آجرها و زواياي عمود بين آنها. پس تا اينجا دانستيم که ايرانيان در هشت هزار سال پيش به اندازه رسيده بودند. فردوسي تاريخ پيدايش اندازه را در داستان جمشيد در اين بيت چنين آورده است.

به سنگ و به گل چون که ديوار کرد/ به خشت از برش هندسي کار کرد

(هندسه از واژه اندازه فارسي گرفته شده که استاد ابوريحان بيروني بدان اشاره کرده است) و پيدا است که پيدا شدن خشت هندسي يا خشتي که اندازه داشته باشد، وابسته بدان است که براي خشت، قالب بسازند 2 و اين داستان نيز در شاهنامه آمده است؛

هر آنچه از گل آمد، چو بشناختند/ سبک، خشت را کالبد ساختند

مطلب ديگر اينکه پيرامون همان زمان از يک سرماي بسيار طولاني ديگر سخن به ميان مي آيد که در ونديداد و مينوي خرد هم به آن اشاره رفته است. در آنجا که اهورا مزدا به جمشيد دستور ساخت يک «ور» را مي دهد تا موجودات را از گزند سرماي سخت نگاه بدارد.

مترجمان اين «ور» را به باغ يا به غاري ترجمه کردند. اما اين «ور» را هنوز در «وار» و «ديوار»، بارو و برج مي يابيم. يعني جمشيد بايد ديوار مي ساخته است. همه ويژگي هايي که در ونديداد براي آن سرما آمده است همانند گفتاري است که زمين شناسان امروز مي گويند و بر بنياد سنجش گفتارهاي زمين شناسان و نوشته هاي باستاني، سرماي دوره جمشيد برابر مي شود با «وورم چهارم». اکنون براي شما بايد شگفت انگيز باشد که بدانيد «وورم چهارم» 16 هزارسال پيش اتفاق افتاده يعني مي توانيم حدس بزنيم که ساخت ديوار و اندازه در ايران به 16 هزار سال پيش برمي گردد و خانه 10 هزار ساله گنج دره تقريباً در پايان دوره سرما ساخته شده بوده است.

مهاجرت

غربي ها در کتاب هايشان آورده اند آرياييان يک قوم جنگجوي گاوچراني بودند که به سرزمين ايران يورش بردند و ساکنان آن را کشتند و نام خود را به اين سرزمين داده اند. اما در کتاب «ونديداد» که پيش از زرتشت نوشته شده و پس از زرتشت بازنويسي شده، چنين آمده است که اولين سرزميني که اهورا مزدا بيافريد «ايران ويچ» بود و چون مردمان در آنجا زياد شدند به سوي جايگاه هاي ديگر حرکت کردند، به سوي «رپيت وين» و دومين شهري که از آن ياد شده خوارزم است و سومين شهر سغد بود که جايگاه امروزي سمرقند و بخارا است و چهارمين مرو بوده است. جالب اينجاست که زمين شناسان هم عقيده دارند نخستين جايگاه هايي که پذيراي انسان شد جلگه هاي اطراف درياي خوارزم يا آرال امروزي بود که امروزه آن را تاجيکستان مي نامند. اگر اين سرزمين را با دوره غار سيامک يعني 75 هزار سال پيش در نظر بگيريم سابقه وجود ايرانيان در اين جايگاه مشخص مي شود. اما مهاجرت از اين نواحي در زماني ايجاد مي شود که يک گرماي گسترده پديدار مي شود که باعث از بين رفتن مراتع مي شود و برخي از مردمان به ناچار به سوي سرزمين هاي خنک تر حرکت مي کنند. گروهي به سمت غرب و اروپا حرکت مي کنند که در اوستا از اين مردمان به نام «سئيريم» ياد شده است که در پهلوي به نام «سرم» آمده است. در فارسي آن را «سلم» گوييم و از آنجا که «س» به «ه» و «ل» به «ر» تبديل مي شود «سلم» به «هروم» و بعدها به روم تبديل شده که منظور همين اروپاي امروزي است، چنانچه اسکندر يوناني را اسکندر رومي نيز مي نامند. گروهي ديگر از مردمان به شرق مي روند که نام «تور» را گرفتند و توران زمين را تشکيل دادند و بهره يي ديگر هم در سرزمين خودشان گسترش پيدا مي کنند که آنها را «ايرج» يا «ايران» مي ناميدند. اين اخبار در اوستا ذکر شده، اما در شاهنامه هم به نام پسران فريدون «سلم» و «تور» و«ايرج» مانند همين داستان آمده است. بنابراين مهاجرت از قلب جهان يعني از ايران به سوي غرب و شرق آغاز شده و داده هاي زمين شناسي هم اين را تاييد مي کند و زمان آن را شش هزار سال پيش تعيين مي کنيم. از داده هاي زمين شناسي و مطالعات روي يخچا ل ها نيز کاملاً اثر گرمايي که در متون کهن آمده است، مشخص شده است.3

پديد آمدن خط

تقريباً «20 سال پيش که من با آقاي دکتر مجيد زاده استاد مسلم باستان شناسي صحبت مي کردم به ايشان گفتم چرا در باستان شناسي از داده هاي باستاني در کتاب پيشينيان مانند اوستا و شاهنامه براي تقويت کار خودتان استفاده نمي کنيد؟ ايشان فرمودند کار باستان شناسي صرفاً براساس يافته هايي است که از اعماق خاک برون مي آورند. من به ايشان گفتم بر مبناي اطلاعات و آثار پيشينيان خط در ايران به وجود آمده است، آيا نظر باستان شناسي اين را تاييد مي کند؟ ايشان گفتند اين قابل قبول نيست چراکه ثابت شده منشاء خط در سومر بوده است و همه جهانيان آن را پذيرفته اند و اگر شما اين مطلب را عنوان کنيد سخني گفته ايد که رو در روي همه سخنان دانشمندان جهان قرار مي گيرد. خوشبختانه امروز آقاي دکتر مجيد زاده استاد پرکار باستان شناسي ايران لوحه يي در جيرفت يافته که براساس آن ثابت مي شود ما در شش هزار سال پيش خط پيشرفته يي داشته ايم که 500 يا 600 سال هم پيشتر از خط سومر بوده است. يادآوري مي کنم خط سومر نگاره يي و تصويري بوده است اما لوحه يي که در جيرفت يافت شده نشانه يي بوده که مي شود حدس زد زماني دراز پيش از آن هم خط تصويري در ايران وجود داشته که در گذر زمان به نشانه يي تبديل شده است. کشف اين لوحه هم تاييد نظرات من بود و هم تاييد گفتار شاهنامه در پيدايش خط، درمورد اين مطالب در کتاب داستان ايران مفصلاً نوشته ام که به زودي در دسترس علاقه مندان قرار خواهد گرفت. به هرحال ما بايد خود را بشناسيم و در اين راه به خود اعتماد کنيم و نگاهمان تنها به يافته هاي غربيان نباشد. هر آينه اگر فرزندي نشاني خانه پدر را از ديگران بگيرد، او را نشايد فرزند خواندن. فرزند بايد خانه پدر خود را بشناسد و داوري درستي از خويش داشته باشد.

پي نوشت ها؛---------------------------

1- امروز به نادرست آن را کرمانشاه مي خوانند، از آنکه نام درست آن همين کرمانشان است که امروز بر زبان مردمان آن ديار چنين مي رود.

2- قالب تازي شده کالبد فارسي است که در زبان پهلوي کالپت خوانده مي شد و ريشه آن در زبان اوستايي «کهرپ پليتي» است، برابر با «نگهبان جسم»

3- اين مطالب را با اسناد علمي در کتاب «داستان ايران، بر بنياد گفتارهاي ايراني» آورده ام که به اميد يزدان سال آينده به دست ايرانيان مي رسد.